لودینگ

 خوان پر خان خانواده

یادداشت

 خوان پر خان خانواده

 خوان پر خان خانواده

(بخش دوم)

دکتر سید محسن فاطمی

فوق دکترای روان شناسی از دانشگاه هاروارد

مجموعه باورها در قلب همه ی عملکردهای خانوادگی خود را نشان می­دهند و در تاب آوریها و مواجهه با آلام و سختیها­ منبع قدرتمندی به شمار می­آیند. در مواجهه با بحرانها­، مرارتها و آلام درازمدت، تفسیر ما از تجربه ­ها نقشی مهم را ایفا می­کنند. ارتباط ما با جهان اجتماعی، با باورهای معنوی و فرهنگی، با گذشته و پیشینیان ما، با امیدها رویاها و آرمانهای ما برای آینده در باورهای ما آشکار می شود. تفسیر خانواده از مشکلات خود و نگاه خانواده به گزینه­های خود تفاوت میان مواجهه و تفوق، بهم ریختگی و تسلط، حرمان و امید را آشکار می­ سازد.

باورها لنزهایی هستند که توسط آن ما به جهان نگاه می­کنیم. باورهای ما در آن چه می­بینیم یا آن چه نمی­بینیم اثر ­می­گذارد. باورها در قلب آن چه ما هستیم یعنی هویت ما آشکار ­می شود. ادراک و فهم ما از تجربه در باورهای ما خود را نشان می­دهد.

باورهای هسته­­ای ما – چه باورهای دنیاگرایانه و چه باورهای مقدس- ما را در پهنه ی گسترده ی نادانسته ها قرار داده و واقعیت ما را تعریف می­کند. سیستمهای باورها به طور گسترده ارزشها­، نگرشها­، سوگیر­یها­، مفروضات و گمانها را در بر می­گیرند. امتزاج همه ی این عوامل مجموعه­ای از مقدمات اساسی را تشکیل می­دهد که پاس­های هیجانی ما را ایجاد  می­کند.  در اطلاع رسانی نسبت به تصمیم گیریهای ما و در هدایت رفتارهای ما خود را نشان می­دهد . باورهای تسهیل کننده، گزینه های حل مسئله را افزایش داده، روند بهبود و درمان و رشد را تقویت می کند، و حال آن که باورهای محدود کننده استمرار مشکلات و محدودیت گزینه­ها را همراه دارد.

باورهای مبتنی بر اذعان و تایید نشان می­دهند که ما دارای ارزش هستیم و قابلیت موفقیت را در اختیار داریم. این باورهای تایید کننده در دوران بحران بسیار کمک رسان هستند؛ باورهایی که نشان می­دهند نیازهای ما خودخواهانه هستند یا مهم نیستند می­تواند به بی­توجهی نسبت به خود، انکار خود، طرد خود و پایمال کردن خود منتهی شده و ما را خاطی، رنجیده و خالی بر جای بگذارد.

برخی باورها نسبت به باورهای دیگر از کارایی بیشتری برخوردار هستند، برخی باورها مطلوبیت اجتماعی بیشتر دارند یا درون فرهنگی خاص پذیرایی بیشتری همراه دارند.

باورها و رفتارها پیوندی خاص را همراه دارند: رفتارها و عواقب آنها می­توانند باورهای ما را تقویت کرده یا آنها را تغییر دهند. باورهای مشترک هر خانواده در ارزشها­ی فرهنگی تجلی پیدا می­کنند.

خانواده­ها باورهای مشترک خود را نسبت به بایدهای جهان ایجاد می­کنند. این پارادایمها یا طرح واره ها  در نگاه اعضای خانواده و تفسیر آنها از رخدادها و رفتارها اثر می­گذارد. سیستمهای باورهای خانوادگی در ایجاد انسجام و سازماند­هی انتظارات نقش مهمی را ایفا می­کند و به اعضای خانواده توان آن را می­دهند که به تفسیر موقعیت های بحرانزده بپردازد.

در خانواده های سلامت محور اعضای خانواده از مجموعه باورهای هم خان و منسجم برخوردارند و در عین حال نسبت به دیدگاههای متفاوت انعطاف نشان می­دهند. از آن جا که خانواده، اعضاب آن و محیط خانواده در طول زمان تغییر پیدا می­کنند اشتراک باورها در همه ی زمینه ها اتفاق نمی افتد. برای مثال فرزندان خانواده به خاطر تجربیات منحصر به فرد خود، ویژگیهای ژنتیک، چندمین فرزند خانواده بودن، جنسیت، نقشهای خانوادگی، ارتباط و زمان رخدادهای مهم با یکدیگر تفاوتهایی دارند؛ با این حال باورهای غالب در یک سیستم خانوادگی و فرهنگ وابسته به آن در عملکرد خانواده و نوع رویارویی خانواده با سختیها و مشقات اثر خواهد گذاشت.

این باورهای مشترک هنجارهای خانوادگی را تشکیل می­دهند و از طریق قواعد الگوبندی شده و قابل پیش بینی – که به سازماندهی تعامل­ها و زندگی خانوادگی مربوط می­شوند- تجلی پیدا می­کنند. این قواعد هم در سطح آشکار و هم در سطح تلویحی انتظارات راجع به روابط را ایجاد می-کند. نقشها اعمال و عواقب را ترسیم می کند، و باورهای هسته ای در هویت خانوادگی به شکل بنیادین خود را نشان می­دهند.

در طول زمان انتظارها با ارزیابی مجدد همراه خواهد شد و قواعد در پرتو نیازهای رو به تغییر و یا محدودیتها و فشارها تغییر می کند. برای مثال وقتی نان آور خانواده علیل می­شود نقش سرپرستی مختل می گردد.

مناسک و مراسم هویت خانوادگی و باورهای خانوادگی را منتقل می­کنند. مناسک و مراسم با انتظارات و سنتهای مشترک در چیدمان خانوادگی اثرگذار هستند. ریشه های فرهنگی و اجتماعی عمیق باورها در فهم هویت خانوادگی بسیار اهمیت دارند. تغییرات فرهنگی وجوه سنتی درک خود و دیگران و اختلال در این وجوه می­تواند دغدغه­های مهمی را برای انسجام و یکپارچگی خانواده همراه داشته باشد. پیشرفتهای تکنولوژیک جهان امروز در تکوین نگا­ههای اثرگذار در حوزه ی خانواده و ازدواج موثر هستند.

جای تعجب ندارد که تعارض در هویتها، تزاحم در فهم هویتها و چالش هویتها در جهان روبه تغییر ما خود را به شکلها­ی بارز نشان می­دهد. درک بسترهای فرهنگی مربوط به هویت و آثار آن در بررسیهای مربوط به خانواده نقش کلیدی دارد.

 

بخش نخست یادداشت  خوان پر خان خانواده

 

اشتراک گذاری
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on email
Email
Share on print
Print
جدیدتربن مطالب
مطالب مرتبط
دیدگاه‌ها

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *