لودینگ

 خوان پر خان خانواده  

یادداشت

 خوان پر خان خانواده  

 

 خوان پر خان خانواده  

(بخش اول)

دکتر سید محسن فاطمی

فوق دکترای روان‌شناسی  دانشگاه هاروارد

 

رسیدن به آرامش، درک آرامش و تحقق آرامش مهمترین غایت خانواده است. خانواده عمیقترین و ژرفترین تجلی ارتباط را همراه دارد و در عمق رابطه­های درون خانوادگی اصالت، آرامش، صمیمیت و صفا، دوستی، همدلی و همراهی وجود دارد. به هر میزان که تمناهای عاطفی اعضای خانواده با استقبال های عاطفی مناسب همراه باشد، اتصال­های عاطفی برخاسته از استقبالهای عاطفی پیوندها را محکمتر خواهد کرد. امتناع، اجتناب و استنکاف از استقبالهای عاطفی خانواده را با چالشهای بسیار زیادی همراه خواهد ساخت. کیفیت رابطه­ها در سلامت یا فقدان سلامت خانواده نقش مهمی را ایفا می­کنند. درخانواده های عاری از سلامت رابطه­ها اکسیژن عاطفی خانواده پایین است و تمناهای عاطفی پاسخ داده نمی­شود.

تحقیر و توهین، ناسزا و استهزاء، اضطراب و یاس، زورگویی و بی تفاوتی، ظلم و تبعیض، سردی و حرمان در خانواده های فاقد اکسیژن عاطفی بسیار مواج است. به هر میزان حساسیت نسبت به خواسته­ها  و تمناهای دیگری در خانواده جدی گرفته شود و پاسخگویی نیازها با قدرت و صلابت اتفاق افتد و در دسترس بودن عاطفی خود را در ابعاد مختلف آَشکار سازد اکسیژن عاطفی بیشتر خواهد شد.

حضور باز و جامع اعضای خانواده در تقویت پیمانهای عاطفی نقش بسیار مهمی دارند. این حضور در کیفیت رابطه­ها، غنی­سازی گفت و گوها، فراهم آوردن انعطاف، جاری ساختن ظرافت و تقویت سیستم ایمنی عاطفی خانواده نقش کلیدی را ایفا می­کند. وقتی معنای تعلق در رابطه­ها تحقق پیدا کرده و هویت مشترک خود را آشکار سازد، ایمنی و امنیت درونی همراه با توانمندی خود را نشان خواهند داد.

فقدان حضور همراه انفصالهای عاطفی، اعمال خشونت، گسترش روابط پرخاشگرانه و تهاجمی، بی­تفاوتی نسبت به دیگری، نگاه به دیگری مبتنی بر شیطنت، اضطرابها و تنشهای رابطه­ها را افزایش خواهد داد. بستر های رابطه­های مسموم آغشته به اضطرابهای برخاسته از روان رنجوری است.

وقتی روان رنجوری در همنشینی با اضطرابها خود را نشان می­دهد هوای خانواده بسیار ابری خواهد بود و سرمای ناشی از ناامیدی و یأس، گام نهادن در جاده های صمیمیت و صفا را بسیار دشوار خواهد کرد. قحطی عاطفی همراه انکار، سرکوب و نادیده گرفتن خواسته های طرف مقابل سرگردانی در رابطه­ها را چند برابر خواهد کرد.

سراسیمگی در بن بستهای عاطفی می­تواند موانع مختلفی را سر راه تحقق سرمایه­های درونی قرار دهد.

جامعه ی کنونی ایران با چالشهای مختلفی در سطح خانواده همراه است؛ فقدان درک عمیق از دغدغه­ها، خواسته­ها، انتظارات و علائق هر یک از اعضای خانواده به دلیل ضیق وقت، فراهم نبودن فرصت گفت و گوی اصیل، تراکم فعالیتهای بیرون از خانواده برای مدیریت مشکلات و چالشهای گوناگون در شرایط اقتصادی ناپایدار، فقدان تامین اجتماعی لازم، عدم دسترسی به منابع ملموس حمایتی، چالشهای هویتی، عدم حتمیت در برخورد با موضوعات مختلف اجتماعی، ابهام در زمینه های نو ظهور روابط اجتماعی و …

چالشهای خانوادگی در برخی موارد ریشه­های ساختاری خود را نشان می­دهد؛ یعنی وقتی ساختارهای خانوادگی همخوانی لازم را ندارند، گاه می­توان چالشها­ و مشکلات را به فقدان مهارتها­ و کمبود آموزشها­ و آگاهی نسبت داد و البته در برخی موارد مشکلات ریشه­های درون فردی و بین فردی دارند.

دور شدن از خود واقعی، مصرف­گرایی، و مادی ­گرایی، سالوسی، تظاهر، چشم و هم چشمی، حرص و آز، در بسیاری از بسترهای مسموم خانوادگی خود را آشکار می­کند. فقدان ارتباط عمیق میان حاکمیت و خانواده همراه عدم دسترسی به سرمایه های لازم اجتماعی برای تسهیل ازدواج ذیل مشکلات دیگر مطرح می­شود.

وجود ساختارهای اجتماعی حمایت محور برای تسهیل کمکهای متنوع و مختلف به خانواده­ها می­تواند خانواده­هایی را که از لحاظ عاطفی به خواب رفته­اند بیدار کند. این به معنای نادیده گرفتن نقش مهم عوامل کلان در حوزه ی ارتباطات و خانواده نیست.

خانواده­های آغشته به اضطراب، ناباوری، عدم اعتماد، سوء ظن، بدبینی، ترس، کنترل بالا، مسمومیتهای­ مختلفی را در سطح اجتماعی ایجاد می­کنند. سیاری از سازمانها برای پرسنل خود دوره­های گوناگون توانبخشی را طراحی می­کنند غافل از آن که به نقش مهم حضور خانواده در نشستهای آموزشی آگاه و واقف باشند. خانواده ی سالم می­تواند بستر مهمی برای تحقق سلامت فردی و شکوفایی وجودی باشد.

بسیاری از پژوهشها نشان می­دهند که ارتباط بین فردی خراب اعضای خانواده در کاهش سلامت خانواده نقش موثری را بر عهده دارد. خانواده ی امروز در جامعه ی ایران با سطوح مختلف چالشهای­ بین فردی و درون فردی مواجه است. شتاب برخاسته از سیر وقایع تکنولوژیک، حجم بالای اطلاعات از محافل و مراکز مختلف، کثرت منابع مختلف اطلاع رسانی، بی پاسخ ماندن بسیاری از چالشهای فرهنگی، نگاههای تقلیل­گرایانه در تحلیل مشکلات خانوادگی، فقدان تعریف پروژه­های کاربردی در حل معضلات خانوادگی شیوع و گسترش گفتمان نصیحت محور در عرصه ی مشکلات خانوادگی، عدم بلوغ عاطفی و کاستیهای قابل توجه در مصادیق هوش هیجانی آسیبهای خانوادگی امروز جامعه ی ایران را چند برابر کرده است.

اشتراک گذاری
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on email
Email
Share on print
Print
جدیدتربن مطالب
مطالب مرتبط
دیدگاه‌ها

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *