لودینگ

نگاهی به تازه های نشر

معرفی کتاب

نگاهی به تازه های نشر

تاریخ هنر، چهره چه کسانی را ماندگار می‌کند؟

ماری برد (Mary Beard)، متخصص تاریخ و هنر روم باستان در دانشگاه کمبریج، در کتاب جدیدش به-نام «دوازده سزار: شمایلِ قدرت از جهان باستان تا عصر مدرن»، با بررسی و تفسیرِ دوبارۀ بیش از دومیلیون پرترۀ کارشده از صاحبان ثروت، قدرت و شهرت در تاریخ جهان غرب، پرسشی مهم را مطرح می‌کند: این آدم‌کشانِ خودکامه، چرا این‌چنین در تاریخ هنر جای گرفته‌اند؟
تاریخ هنر، چهره چه کسانی را ماندگار می‌کند؟/ بازتفسیر تاریخ «پرتره‌نگاری»
خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- کتاب (Twelve Caesars: Images of Power from the Ancient World to the Modern) در ۳۹۲ صفحه به­‌تازگی توسط انتشارات دانشگاه پرینستون منتشر شده است. به‌گفته ناشر کتاب: «محقق دانشگاه کمبریج، با بررسی ۲۰۰۰ سال تاریخ هنر، تحلیل می‌­کند که چگونه پرتره ثروتمندان، صاحبان قدرت و شهرت در جهان غرب، براساس تصویر امپراتوران روم نقاشی شده­‌اند».

ماری بِردمحقق ساکن شهر کمبریج در انگلستان، یکی از پیشتازان مطالعات در حوزه ادبیات یونان و روم باستان و تفسیر فرهنگی است. او متخصص تاریخ و هنر روم باستان و استاد ادبیات روم و یونان باستان در دانشگاه کمبریج و نیز نویسنده کتاب‌­های مشهور و معتبری چون «تاریخ روم باستان» (SPQR: A History of Ancient Rome) و «زن و قدرت: یک بیانیه» (ترجمه‌­شده به فارسی در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸) است.

فهرست محتوای کتاب:

مقدمه: امپراتور در بازار
سیمای واحدِ دوازده سزار
سکه­‌ها و پرتره­‌­­ها، عصر باستان و مدرن
کم و بیش همان دوازده سزار
مشهورترین­‌ها در میان این دوازده
تمسخر، تخریب و ترور
همسرِ سزار… بی‌­خبر و بی‌­گناه؟
جهانِ پس از مرگ
در پیشگفتار چنین آمده است: «ما همچنان در محاصره امپراتوران روم باستان هستیم؛ در میانه نزدیک به دو میلیون امپراتورانی که تقریباً همه مردم غرب، نام­ و نشان و حتی چهره‌­شان را می­‌شناسند؛ کسانی چون جولیوس سزار یا نرون. این چهره‌­ها نه‌­تنها از در و دیوار موزه‌­ها به ما خیره‌­اند بلکه درون فیلم‌­ها، آگهی­‌ها و تصاویر کارتونی روزنامه‌­ها هم هستند. برای کاریکاتوریستِ امروزی کارِ دشواری نیست که چهره یک سیاستمدار جهان مدرن را در صحنه‌­ای نظیر «ویولون‌زدن امپراتور نرون، درحالی‌که پشت­ سرش شهر رم درحال سوختن است» تصویر کند.

در ۵۰۰ سال گذشته، این امپراتوران و گاه نیز همسران و مادران و فرزندانشان، بارها و بارها در نقاشی‌­ها و چاپ‌­­دستی‌­ها، نقره‌­ها و سرامیک‌­ها، سنگ‌­ها و برنزها، تصویر شده‌­اند. به‌­گمان من تا پیش از «عصرِ بازتولید مکانیکی» (نام مقاله معروف والتر بنیامین)، هنر غرب بیش از هر تصویر دیگری، مملو از پرتره امپراتوران روم بوده‌ است؛ به استثنای شمایل مسیح و مریم مقدس و چند قدیس. کالیگولا و کلادیوس، در طول قرن‌­ها طنینِ خود را در آثار هنرمندان سرزمین‌های مختلف گسترانده بودند. تأثیر آنان فراتر از مراجعین کتابخانه‌ها یا حضار در یک کنفرانس است.

من بیش از اکثریت مردم با این فرمانروایان باستانی زندگی کرده‌­ام و چهل سالی هست که بخش بزرگی از کارم همین است. من زیر و بم کلام این فرمانروایان ـ از قضاوت‌­های قانونی­‌شان تا شوخی‌­هاشان ـ و نیز چهره‌های ضرب‌شده‌ آنها روی سکه‌ها را به‌دقت بررسی کرده‌ام. در این بررسی‌ها توانسته‌ام اصل و اساس «قدرت» این امپراتوران را بی‌ عنایت به قواعد و رسوم مربوط به جانشینی‌هاشان، مورد تحلیل قرار دهم و اغلب نیز از تصوّر وجود چنین فرمانروایانی بسیار افسوس خورده­‌ام.

داستان­‌های غم‌­بار و شگفت‌­انگیزی چون اعمال عجیب­‌وغریب امپراتور تیبریوس در استخرش در جزیره کاپری، شایعات مربوط به نرون و میل شهوانی او به مادرش و یا آنچه امپراتور دومیتیان با مگس­‌ها انجام می‌داد (با نوک قلم شکنجه‌­شان می­‌کرد)، همیشه در تصویرپردازی­‌های مدرن به­‌کمال منعکس شده­ و بی‌­شک نکات ارزشمندی را درباره ترس‌­ها و فانتزی­‌های جاری در روم باستان به ما می­‌گویند. اما ـ همانطور که بارها گفته‌­ام ـ این داستان­‌ها و روایات لزوماً «حقیقت» ندارند؛ این را به­‌عنوان یک متخصص ادبیات غربِ باستان، یک مورّخ شکاک و گاه مخلّ آسایش دیگران! می­‌گویم.

در این کتاب، تمرکزم را روی تصاویر مدرن این امپراتوران ـ تصاویری که امروز ما را احاطه کرده‌­اند ـ قرار داده و برخی پرسش‌­های بنیانی در این باره طرح کرده‌­ام: اینکه چگونه و چرا چنین تصاویری خلق شده‌­اند؟ چرا از دوران رنسانس به بعد، هنرمندان تصمیم به بازنمایی و به‌تصویرکشیدن این شخصیت­‌های باستانی، آن هم چنین پرشمار و چنین گونه­‌گون، گرفته‌­اند؟ چرا مجموعه­‌داران خواهان خرید چنین تصاویری هستند؟ پرتره­‌هایی که شهرت­‌شان در شرارت بوده و نه جوانمردی، برای مخاطبان امروزی چه معنایی دارند؟»

ماری برددر این کتاب به بازتفسیر آثار هنرمندانی چون نقاش هلندی قرن پانزدهم، هانس مملینگ (Hans Memling) و هنرمند رنسانسی آندریا مانتگنا (Andrea Mantegna) مبتنی بر پرتره‌های «آدمکشان خودکامه» تاریخ ـ ازجمله جولیوس سزار و امپراتور دومیتیان ـ می­‌پردازد. همچنین چهره امپراتوران سلسله تیتان ـ یازده پرتره که برای کاخ دوکال در مانتووا، نقاشی شده بودند ـ و پرده­‌های نقاشی­ از جشن­‌های امپراتوران، از نگاه این پژوهشگر دور نمی‌مانند.

سیمای قدرت چگونه است؟ هنر چه چهره­‌هایی را ماندگار می­‌کند و چرا؟ و واکنش به تمثال و تصویر صاحبان قدرت و سیاستمدارانی که نقدشان می­‌کنیم چیست؟ نویسنده در این کتاب ـ و در واکنش به جنگ‌­­های امروز؛ جنگ­‌های میان مجسمه­‌های (سیاستمداران) امروز ـ روایت می­‌کند که چگونه بیش از دو میلیون پرتره تصویرشده از صاحبان ثروت و قدرت و شهرتِ جهان غرب، براساس و مبتنی بر ساختار تصویر امپراتوران روم، به­‌ویژه «دوازده امپراتور» ـ از جولیوس سزار بی­رحم تا دومیتیان شکنجه‌­گر ـ کار شده­‌اند. کتاب این پرسش را مطرح می­‌کند که چرا این آدم‌­کشانِ خودکامه از دوران باستان و رنسانس تا امروز این چنین در هنر جای گرفته­‌اند؟

کتاب با تشریح اهمیت پرتره‌­های امپراتوران روم باستان آغاز می‌­شود و با مروری گذرا بر ۲۰۰۰ سال تاریخ هنر و فرهنگ، نگاهی تازه به آثار هنرمندان قدیم و جدید ـ از مملینگ و مانتگنا گرفته تا مجسمه‌­ساز آمریکایی در قرن نوزدهم، ادمونیا لوییس (Edmonia Lewis) و تا نسل هنرمندان عرصه پارچه و چوب و نقره و سرامیک و نیز نقاشان ـ دارد. این پژوهشگر به­‌جای روایت داستانی تکراری از تصاویر متین و خوشایند مردان و زنان امپراتور، روایتی غیرمنتظره از تغییر و تحولات هویّتی، هویت­‌های تعمداً دروغین و بازنمایی‌­های اغلب مبهم از «قدرت» ارائه می‌‌دهد؛ از بازسازی شکست غیرعادی امپراتوران تیتان گرفته تا بازتفسیرِ پرده­‌های شاهانه هِنری هشتم. کتاب دربرگیرنده تحقیقی جذاب و کارآگاهانه و راوی داستانی گیرا از برخی چالش­‌انگیزترین پرتره­‌های تاریخ هنر ـ پرتره­‌های «قدرت» ـ است.

مراحل، مستندات و مدارک پشتیبان قانون «دسترسی و انتشار آزاد اطلاعات»

جلد اول این کتاب به شرح و تفسیر کابردی قانون «دسترسی و انتشار آزاد اطلاعات» می‌پردازد. در جلد دوم نیز مراحل، مستندات و مدارک پشتیبان تصویب این قانون روایت شده است.
مراحل، مستندات و مدارک پشتیبان قانون «دسترسی و انتشار آزاد اطلاعات»
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، چنان که در مقدمه جلد پیشین این کتاب گفته شد، بر اساس سنت رایج در حقوق داخلی کشورها، کشور ما هم از نیمه دوم دهه هفتاد شاهد رواج گفتمانی مبنی بر ضرورت تدوین قانونی خاص برای تأمین آزادی اطلاعات بوده است؛ گفتمانی که سرانجام در تاریخ ۱۳۸۸/۵/۳۱ به بار نشست و قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در ۲۳ ماده و ۷ تبصره به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید.

تصویب این قانون البته آسان و شتابان نبود؛ از مخالفت‌هایی که با اصل تصویب آن صورت می‌گرفت تا سنگ‌اندازی‌هایی که در راه اجرایی شدن آن می‌شد، سال‌ها طول کشید تا ایران بتواند به حداقل‌های تقنینی برای تأمین آزادی اطلاعات دست یابد. این کتاب می‌خواهد، پس از آشنایی با نقد و تحلیل مفاد «قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات»(جلد اول)، داستان پر فراز و نشیب تصویب این قانون را روایت کند. ثبت تاریخ تحولات قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و سرگذشت آن دست کم از دو جهت سودمند است؛ نخست آنکه نشانه‌ای از حق شناسی است؛ حق شناسی از آنان که سهمی در به سرانجام رسیدن این اقدام نیک داشته‌اند و معمولا در گذر زمان فراموش می‌شوند.

دیگر آنکه، داستان شکل‌گیری قوانین از بهترین و گویاترین راهنماها برای درک مقصود اصلی واضعان و تفسیر قوانین به هنگام نیاز است. قانون، با همه احترام و ارزشی که دارد، با الفاظ بی‌جانی بیان می‌شود که در روند اجرای خود با نارسایی‌ها، ابهام‌ها و نقص‌های خواسته یا ناخواسته روبه‌رو می‌شود. در چنین زمان‌هایی تبیین و تفسیر چاره‌ساز است و مطالعه سیر تصویب یا مشروح مذاکرات نهادهای تصویب کننده می‌تواند ما را به مقصود اصلی واضعان نزدیک‌تر کند.

با چنین دیدگاه و انگیزه‌ای است که آگاهی از سیر تدوین و تصویب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات نیز ضرورت می‌یابد. جلد دوم این مجموعه تحت عنوان «مراحل، مستندات و مدارک پشتیبان تصویب قانون دسترسی و انتشار آراد اطلاعات، عهده‌دار انجام این کار پژوهشی است.

موضوع این دو جلد گرچه مکمل یکدیگرند، اما یکی عمومی و دیگری تخصصی است. به همین دلیل، جداگانه به دست چاپ سپرده شده‌اند تا هریک به تنهایی بتواند مورد استفاده قرار گیرد. پیش از این نیز کتاب‌هایی در زمینه حقوق ارتباطات و رسانه‌ها از نگارنده منتشر شده است که فهرست آنها را در انتهای این کتاب خواهید دید.

در بخش سخن ناشر می‌خوانیم: «پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با هدف رفع نیازهای پژوهشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نزدیک به دو دهه است که با رویکرد مسئله محوری به دنبال شناخت مشکلات حوزه فرهنگ و هنر، شناسایی قابلیت‌ها و ظرفیت‌ها و ارائه راهبردها و راهکارهای مناسب برای حل مشکلات و نیز توسعه قابلیت‌ها در مسیر تعالی فرهنگی کشور است.

این پژوهشگاه، با سه پژوهشکده فرهنگ، پژوهشکده هنر و پژوهشکده ارتباطات در تعامل و همکاری با صاحب نظران و اندیشمندان حوزه فرهنگ و هنر، ضمن اجرا و نظارت بر طرح های پژوهشی مورد نیاز، اقدام به برگزاری نشست‌ها، همایش‌های علمی، جلسات نقد و گفتگو و نیز جشنواره پژوهش فرهنگی سال می‌نماید. علاوه بر این، دفتر طرح‌های ملی پژوهشگاه نیز، به عنوان متولی انجام مطالعات فرهنگی و اجتماعی در سطح ملی، ضمن اجرای نظرسنجی‌های موردنیاز، به اجرای پیمایش‌های ملی نظیر پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان؛ مصرف کالاهای فرهنگی؛ سواد رسانه‌ای؛ وضعیت فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی جامعه ایران و سنجش سرمایه اجتماعی کشور اقدام می‌نماید.

پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، تلاش دارد تا مجموعه دستاوردهای پژوهشی خود را با هدف تحقق عدالت فرهنگی و دسترسی همه پژوهشگران و سیاستگذاران فرهنگی کشور، منتشر نماید. از این رو انتشارات پژوهشگاه طی مدت فعالیت خود تاکنون، آثار پژوهشی متعدد و متنوعی را در قالب کتاب، گزارش پژوهش، گزارش نظرسنجی، و گزارش راهبردی منتشر کرده است. پژوهشگاه همچنین، انتشار فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات فرهنگ ارتباطات، و نیز چاپ آثار برگزیده جشنواره فرهنگی سال را در کارنامه خود دارد. و ضمن استقبال، تعامل، همکاری و همفکری با استادان، نخبگان و پژوهشگران حوزه فرهنگ، هنر و رسانه، امیدوار است با انتشار دستاوردهای پژوهشی خود بتواند به مرجع پژوهش» در حوزه فرهنگ و هنر ایران و نیز پایگاهی برای اندیشمندان و دلسوزان این عرصه تبدیل شود.»

قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ با ۳ آیین‌نامه اجرایی و ۱۱ شیوه‌نامه موضوعی مهم‌ترین قانون برای تحقق شفافیت موسسات عمومی و دسترسی مردم به اطلاعات آنها محسوب می‌شود. جلد اول کتاب «حقوق آزادی اطلاعات در ایران» که توسط محسن اسماعیلی تدوین شده است، به شرح و تفسیر کابردی قانون «دسترسی و انتشار آزاد اطلاعات» می‌پردازد. در جلد دوم نیز مراحل، مستندات و مدارک پشتیبان تصویب این قانون روایت شده است.

به استناد این اثر، قانون دسترسی و انتشار آزاد اطلاعات به‌رغم اهمیت آن و آثاری که می‌تواند برای گردش آزاد اطلاعات در ایران داشته باشد، مورد توجه – حتی از سوی جامعه خبری- واقع نشده است. تلاش این مجموعه آن است تا ضمن تبیین و تفسیر این قانون، راه را برای گفتگوهای علمی و اصلاح و تکمیل قانون بگشاید.

جلد دوم کتاب دوجلدی «حقوق آزادی اطلاعات در ایران» که از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شده، ۳۳۵ صفحه دارد و با قیمت ۷۰۰۰۰ تومان روانه بازار نشر شده است.

اشتراک گذاری
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on email
Email
Share on print
Print
جدیدتربن مطالب
مطالب مرتبط
دیدگاه‌ها

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *